Menu

Historia muzyki dla uczniów szkół muzycznych

Materiały do nauki historii muzyki

Ryszard Strauss

hildegarda13
Kompozytor przełomu wieków.
Ryszard Strauss – kompozytor przełomu wieków (ur.1864 w Monachium, zm. 1949 w Garmisch-Partenkirchen) Znany twórca symfonii i efektownych poematów symfonicznych, wielu pięknych pieśni oraz dzieł muzyczno-scenicznych: oper, dramatów, komedii muzycznych. Wspaniały dyrygent. 1. Strauss był synem niezwykle cenionego wirtuoza waltorni Franza Straussa i otrzymał staranne wykształcenie muzyczne. Od 1882 studiował filozofię i historię sztuki na uniwersytecie monachijskim. W 1885 zostaje asystentem dyrygenta Hansa von Bülow, aby po roku zająć jego miejsce na stanowisku dyrygenta Opery Dworskiej w Monachium. Był potem dyrygentem także w Berlinie i Operze Wiedeńskiej. Był wielkim zwolennikiem twórczości Ryszarda Wagnera. Przeżył ponad 80 lat, a ponieważ zaczął komponować bardzo wcześniej jego twórczość powstawała przez ok.65 lat. TWÓRCZOŚĆ SYMFONICZNA 2. Do 1900 roku przeważają w twórczości Straussa poematy symfoniczne oparte o różne programy i przyjmujące różne formy. Najważniejsze poematy symfoniczne: • Don Juan (prapremiera: Wiemar 1889) – allegro sonatowe, program literacki (wg poematu, który napisał Nikolaus Lenau) • Wesołe Psoty Dyla Sowizdrzała (Till Eulenspiegels lustige Streiche)- poemat symfoniczny 1894-1895 program: opowiadania ludowe, rondo • Tako rzecze Zaratustra (Also sprach Zarathustra) 1896, program filozoficzny, 9 częściowy • Don Kiszot (1897) – wariacje (10), program literacki Zwraca więc uwagę połączenie romantycznego, programowego gatunku z różnymi formami muzycznymi. Kompozytor sięga też do różnych źródeł inspiracji (literatura, baśnie, filozofia, przeżycia własne) 3. Programowość widoczna jest też w symfoniach: Symfonia domestica (Symfonia domowa) (1903) Dedykowana żonie i synowi. Utwór programowy na olbrzymią obsadę orkiestrową (m.in. 8 waltorni, 4 kotły 4 saksofony i fortepian. ok.110 muzyków) I część – pojawia się temat męża , temat żony i temat dziecka II część - szczęśliwi rodzice, zabawy dziecka, kołysanka III – scena miłosna, marzenia i troski IV - przegudzenie i wesoły spór Symfonia alpejska (zainspirowana naturą, od dawna Strauss zachwycał się potęgą, urokiem gór : fauny i flory) W swojej twórczości symfonicznej zestawia fragmenty o ogromnym wolumenie brzmienia z fragmentami obsady kameralnej (solowe potraktowanie instrumentów smyczkowych np. w Don Kichocie: altówka i wiolonczela). Rozwija jeszcze bardziej melodykę bogatą w różnorodne interwały, także dysonansowe. Kontynuuje więc zdobycze Wagnera zarówno na polu orkiestracji jak i harmonii. 4. Pieśni Jest też twórcą ok.100 pieśni. (część z nich jest z towarzyszeniem fortepianu, inne z towarzyszeniem orkiestry). Większość wykorzystuje teksty współczesne Straussowi a opracowanie muzyczne jest silnie związane z tekstem. TWÓRCZOŚĆ SCENICZNA 5. Drugim bardzo ważnym, obok symfonicznego działem twórczości Ryszarda Straussa jest twórczość dramatyczna (inaczej sceniczna). Od początku swojej twórczości scenicznej Strauss wykazuje skłonność do parodii, choć utwory nie pozbawione sa liryzmu. Widoczny jest wpływ filozofii i upodobań końca wieku. Tematyka erotyczna i wyostrzanie psychicznego obrazu bohaterów. Jego opery czasami są nazywane dramatami muzycznymi z powodu formy (brak podziału na numery) oraz podporządkowania muzyki akcji dramatycznej. 6. Jednym z najbardziej znanych i cenionych, choć również kontrowersyjnych dzieł Ryszarda Straussa była opera zatytułowana „Salome”. Publiczność zobaczyła ją po raz pierwszy w 1905 roku w Dreźnie. Jednoaktowe dzieło oparte o tekst Oskara Wild’a jest odbiciem ducha epoki. Historia biblijna jest przez Wild’a potraktowana bardzo modernistycznie. Uwypuklony został przede wszystkim aspekt zmysłowy (erotyczny) w jego dekadenckiej, przekraczającej normy moralne i estetyczne, postaci (np. Salome całująca ściętą głowę Jana Chrzyciela). Jednym z ważniejszych punktów tego dzieła jest Taniec siedmiu zasłon (Salome tańczy dla Heroda). W tym utworze zwraca uwagę niezwykle barwna, choć stanowiąca tło, instrumentacja. 7. Inne opery Ryszarda Straussa to: Elektra 1909 Kawaler srebrnej róży 1911 Kobieta bez cienia 1919 Milcząca kobieta 1935 Cechy utworów scenicznych Ryszarda Straussa: - Często jego opery są jednoaktowe, co służy oczywiście jedności dramaturgicznej. - Często postaciami głównymi są kobiety - Stosowanie motywów przewodnich (np. w Elektrze „motyw śmierci”, „motyw zemsty”) - Uwypuklenie przeżyć wewnętrznych, czasami nawet patologicznych - Ogromny zespół orkiestrowy, z którego wyodrębniane są mniejsze zespoły - Rozbudowana harmonia, czasami wykraczająca poza system dur- moll - Przewaga melodyki deklamacyjnej, ale chwilami niezwykle lirycznej Jednym z ostatnich dzieł Ryszarda Straussa są Metamorfozy na 23 instrumenty smyczkowe skomponowane w latach czterdziestych XX wieku. Ryszard Strauss jest kompozytorem przełomu epok i przełomu wieków. Jego twórczość jest charakterystyczna dla końca romantyzmu (programowość, potężny aparat wykonawczy) jak i nowszych nurtów (dekadentyzm, zainteresowanie problemami psychiki ludzkiej, erotyzmem, w muzyce wyodrębnianie kameralnych składów i wykorzystywanie na dużą skalę dysonansów i chromatyki).

Komentarze (1)

Dodaj komentarz
  • mala1080

    Strawiński skarżył się w rozmowie z Ryszardem Straussem,że jego muzyka nie ma uznania u słuchaczy.,,Robi Pan błąd zaczynając cicho,musi ich Pan najpierw ogłuszyć a potem niech Pan robi co Pan chce,,

© Historia muzyki dla uczniów szkół muzycznych
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci