Blog > Komentarze do wpisu

Piotr Czajkowski

Najbardziej europejski z rosyjskich kompozytorów XIX wieku. Romantyczny, liryczny i bardzo taneczny.

Piotr Czajkowski urodził się 7 V 1840 w Wotkińsku a zmarł 6 XI 1893 w Petersburgu i jest jednym z kompozytorów rosyjskich, choć nie należał do Potężnej Gromadki.

Jego twórczość jest bardzo różnorodna. Składają się na nią zarówno utwory sceniczne (opery i balety), wokalne (pieśni) jak i wiele utworów instrumentalnych (m.in. VI symfonii)

1. Twórczość baletowa: Jezioro Łabędzie, Śpiąca Królewna, Dziadek do orzechów Najsłynniejszym z nich jest Jezioro Łabędzie.

Treść: Podstawą tej opery jest legenda o Zygfrydzie, który jest księciem. Pewnego wieczora nad brzegiem jeziora spotyka dziewczynę Odettę i zakochuje się w niej. Odetta jest zaklęta w łabędzia przez złego ducha i może być odczarowana tylko pod warunkiem, że ktoś przysięgnie jej wieczną miłość i dotrzyma przysięgi. Zygfryd, choć złożył przysięgę, niestety przez pomyłkę nie dotrzymał jej. Opera kończy się tragicznie, gdy bohaterowie giną rzucając się ze skały.

Czajkowski sprawił, że balet (czyli taniec sceniczny) nabrał większej wartości pod względem muzycznym i uzyskał głębszą wartość dramatyczną. Zmiany jakie wprowadził dotyczyły:

- spójności fabuły

- wzrostu roli orkiestry

- wprowadzenia elementów przejętych z opery (np. motywy przypominające jak motyw Odetty w Jeziorze Łabędzim.)

 

2. Twórczość symfoniczna

a) Na podstawie swoich baletów Czajkowski stworzył suity orkiestrowe przeznaczone do wykonania koncertowego. (np. suita „Dziadek do orzechów”)

b) Czajkowski jest autorem VI symfonii, z których najważniejsza jest VI symfonia zwana „Patetyczną”.

I symfonia Marzenia zimowe

II symfonia Małorosyjska (we wstępie i finale – tematy ukraińskie)

III symfonia Polska

IV symfonia

V symfonia

VI symfonia Patetyczna

Są one przeważnie czteroczęściowe. Wyjątek stanowi III Symfonia, zwana „polską symfonią” z powodu poloneza, która jest pięcioczęściowa.

Wokół VI symfonii Czajkowskiego, która skomponowana została w tonacji h-moll pojawiło się wiele komentarzy bowiem kompozytor napisał tę symfonię tuż przed śmiercią. Obfituje ona w dynamizm związany z życiem w jego wszelkich kolorach, choć dominują ciemne barwy:

I część: walki, z charakterystyczny, posępnym wstęp w tempie wolnym z ważną rolą fagotu

II część: lekkości i szczęścia symbolizowanego przez walc (sic! 5/4),

III część: nadziei eksponowane przez jasne barwy instrumentów dętych oraz marszowy charakter

IV część: dramatyzm przesycony rozpaczą i rezygnacją

Z powodu tak silnego ładunku emocjonalnego można odnieść wrażenie, że kompozytor stworzył dla siebie instrumentalne „requiem”.

 

c) Do utworów orkiestrowych należą także m.in.: Uwertura Rok 1812, Uwertura Burza Uwertura-fantazja Romeo i Julia

W wszystkich utworach symfonicznych Czajkowskiego zwraca uwagę niezwykła inwencja melodyczna z upodobaniem do lirycznych ukształtowań. Wspaniała instrumentacja, która zestawia ciemne barwy instrumentów dętych drewnianych z innymi grupami instrumentów. Choć kompozytor z reguły trzyma się „klasycznych” form, to przeniknięte są one romantyczną treścią. Zarówno w pierwszych częściach symfonii jak i jednoczęściowych utworach symfonicznych spotykamy elementy formy sonatowej.

 

3. Koncerty Jednym z najczęściej wykonywanych koncertów romantycznych jest I koncert fortepianowy b-moll Czajkowskiego. Jest on jednym z 3 koncertów przeznaczonych na ten instrument. Skrzypkowie sięgają natomiast po jedyny koncert skrzypcowy Czajkowskiego w tonacji D-dur. Koncerty Czajkowskiego są wirtuozowskie, ale nie zabrakło w nich tak typowej dla Czajkowskiego lirycznej melodyki.

4. Twórczość operowa:

Do najważniejszych oper zaliczamy: operę Eugeniusz Oniegin z roku 1879. Libretto opracował brat kompozytora Modest, w oparciu o poemat Aleksandra Puszkina. Opera opowiada właściwie o wewnętrznych przeżyciach bohaterów, których losy kończą się tragicznie, przez fatalny zbieg okoliczności. Obok tytułowego bohatera ważną postacią jest Tatiana, której miłość, Eugeniusz początkowo odtrąca.

Drugą niezwykle znaczącą operą Czajkowskiego jest Dama pikowa (1890), której tematem jest miłość do hazardu oraz los nakreślający tragiczne dzieje romantycznego bohatera (Herman), który ostatecznie popada w obłęd. Jego opery można zaliczyć do rodzaju opery lirycznej.

5. Inne dzieła wokalne Czajkowski jest autorem wielu romansów, które są rodzajem pieśni charakterystycznej dla rosyjskiej kultury miejskiej XIX wieku. Były to pieśni typowo romantyczne przeznaczone na głos solowy z fortepianem. Autorem tekstów był m.in. A. Puszkin. Czajkowski komponował również chóralne dzieła wokalne.

6. Inne dzieła instrumentalne Miniatury fortepianowe czasami ujęte są przez Czajkowskiego w cykle np. Pory roku lub zbiory. Skomponował także szereg utworów kameralnych.

Muzyka Czajkowskiego podbiła serca słuchaczy w całej Europie i po dziś dzień kompozycje jego cieszą się niesłabnącym powodzeniem u publiczności.

czwartek, 27 października 2011, hildegarda13