Blog > Komentarze do wpisu

Giuseppe Verdi

Notatka o operach Verdiego

 

 

Włoski kompozytor (głównie operowy)

ur.1813, Le Roncole koło Busetto;      zm.1901, Mediolan

1.      Verdi uczył się muzyki prywatnie w Busseto i Mediolanie. Od 1836 był dyrygentem i nauczycielem w szkole muzycznej w Busseto. W 1839 wystawił w La Scali w Mediolanie swoją pierwszą operę Oberto. Natomiast pierwszy wielki sukces przyniosła mu wystawiona w tym mieście w 1842 opera Nabucco (Nabuchodonozor)

Naród Izraela jest głównym bohaterem tej opery. Czas niewoli babilońskiej jest aluzją do niewoli austriackiej narodu włoskiego. Ogromna rola chórów.

Najsłynniejszy chór z tej opery to tzw. chór niewolników: Va pensiero zamykający trzeci akt.

Pofruń, myśli, na skrzydłach złocistych,

przenieś duszę do gajów zielonych,

gdzie w błękicie strumieni przeczystych,

lśni się niebo mych rodzinnych stron.

Chór ten stał się wyrazem i symbolem patriotyzmu włoskiego. Władze austriackie zakazały wystawiania Nabuchodonozora na podległych sobie terenach włoskich.

Z pierwszego okresu twórczości (lata 40-ste XIX w) pochodzi także opera Mackbet (wg.Szekspira) – I wersja 1847 (i II paryska 1865) oraz Lombardczycy, oraz Luiza Miller.

Opery Verdiego z tego okresu charakteryzują się wyrazistymi tematami melodycznym-rytmicznymi, stosowaniem form zamkniętych (budowa numerowa), częstym stosowaniem dwuczęściowej arii. Warto zwrócić uwagę na wzrastającą rolę orkiestry.

2.      W kolejnym okresie rozpoczynającym się ok.1850 powstały:

Rigoletto (1851) z librettem wg V. Hugo (dramat Król się bawi),

Traviata[1] (1853) wg Damy kameliowej A. Dumasa (syna)

i Trubadur (Il Trovatore 1853),

które to opery ugruntowały sławę kompozytora i stanowią tzw. Triadę operową Verdiego. We wszystkich uwaga skupiona jest na bohaterze indywidualnym. Tematyka porusza problemy moralne. Verdi zaczyna łączyć numery w większe sceny i stosuje motywy przypominające.

 

Jedną z najpopularniejszych arii Verdiego jest śpiewana przez księcia Mantui cabaletta Kobieta zmienną jest (La donna e mobile).

Z Traviaty natomiast pochodzi słynny duet Libiamo ne lieti calici (Więc pijmy na chwałę miłości).

W Trubadurze zwracają uwagę elementy hiszpańsko-cygańskie przydające niezwykłego kolorytu całej operze.

Inne opery z tego okresu to: Nieszpory sycylijskie (1855), Bal maskowy,1859, Moc przeznaczenia (1862) oraz Don Carlos (1867)

 

3.      Wielkim wydarzeniem było otwarcia Kanału Sueskiego. Poproszono Verdiego, aby na tę okazję skomponował operę. Tak powstała Aida, którą wystawiono w Kairze w 1871.

Libretto:

Akcja tej opery toczy się w starożytnym Egipcie. Trwa wojna. Radames zostaje przywódcą wojsk egipskich. Ma nadzieję, że gdy powróci w chwale zwycięstwa Faraon zwróci wolność Aidzie, która jest etiopską niewolnicą. Radames kocha Aidę i marzy, aby ją poślubić.

Córka faraona, Amneris kocha Radamesa.

Kiedy Radames powraca zwycięski .....

w gronie jeńców Aida dostrzega swojego ojca Amonastro. Faraon natomiast w dowód wdzięczność dla Radamesa ofiaruje mu rękę swojej córki Amneris. Aida pod wpływem ojca namawia Radamesa do wspólnej ucieczki. W czasie rozmowy Radames nieopatrznie podaje tajne informacje dotyczące wojsk egipskich. Pojawia się Amneris, Aida z ojcem uciekają a Radames zostaje oskarżony o zdradę ojczyzny i zostaje skazany na śmierć przez zamurowanie żywcem w grobowcu. Kiedy wyrok jest wykonany Radames odkrywa, że Aida jest z nim, ponieważ słysząc o wyroku postanowiła umrzeć z ukochanym. Połączeni uściskiem, spokojnie oczekują na śmierć. Nad grobowcem zrozpaczona Amneris błaga bogów o ukojenie serca.

Jest to opera bardzo widowiskowa (z baletami, marszami, pochodami) z wpływami opery francuskiej: wielkie sceny zespołowe. Bardzo ważna jest też rola orkiestry.

Po wielkim sukcesie Aidy Verdi zaprzestaje komponowania nowych utworów.

4.      Zdziwienie wywołuje powstanie, po długiej przerwie, ostatnich oper Verdiego, który komponuje je mając ponad 70 lat.

Obydwie opery są napisane do libretta Arrigo Boita:

Otello (1887)

Falstaff (1893)

Dzieła zainspirowane zostały sztukami Szekspira.

Alfred Einstein napisał: „W Otellu Verdi wypowiedział niejako ostatnie słowo językiem opery seria …Otello zamyka długi pochód, na którego czele kroczy Orfeusz Monteverdiego.”

 

5.      Nieoperowe dzieła Verdiego:

Istotną rolę w twórczości Verdiego ma Messa da Requiem na głosy solowe, chór i orkiestrę (1874). Utwory chóralne: Te Deum (1896), Stabat Mater (1897).

6.      Verdi stworzył odrębny styl, inspirując się dokonaniami zwłaszcza francuskich kompozytorów operowych i stosując środki muzyczne podkreślające dramatyczny charakter akcji (większa rola orkiestry i partii recytatywnych).

Najważniejsze cechy oper Verdiego

  1. Czynnik melodyczny zawsze dominuje nad innymi
  2. Różnorodność melodyki: od parlanda do szerokiej kantyleny.
  3. Partia wokalna jest pierwszoplanowa w porównaniu z orkiestrową, ale orkiestra uzupełnia śpiew, jest czynnikiem wzmagającym siłę wyrazu.
  4. Czynnikiem pomagającym w dramaturgii dzieła jest także harmonia. Szczególnie w ostatnich arcydziełach bogata w alteracje, modulacje.
  5. Forma u Verdiego ewoluuje od typowej, numerowej budowy opery włoskiej do zespalania różnych elementów w obrazy czyli większe niż sceny całości np. w Otellu – burza morska i pieśń zwycięstwa.

Warto odwiedzić: Verdi i weryzm

 


[1] „Traviata” w języku włoskim oznacza: „zabłąkana”, „zagubiona”, „wykolejona”

poniedziałek, 20 września 2010, hildegarda13