Menu

Historia muzyki dla uczniów szkół muzycznych

Materiały do nauki historii muzyki

Georg Friedrich Handel

hildegarda13
Niemiecki kompozytor działający w Anglii. Stworzył typ dojrzałego barokowego oratorium.

Georg Fryderyk Händel

(ur 1685 w Halle, zm. 1759 w Londynie)

Ten niemiecki kompozytor i organista młodość spędził w Niemczech: pierwsza posada jako organisty (17 lat) w Halle  i debiut operową „Almira” (1705) w Hamburgu (gdzie początkowo objął posadę skrzypka w teatrze operowym).

1706 - wyjechał na kilka lat do Włoch doskonalić swój kunszt kompozytorski.

Po powrocie z Italii Handel został muzykiem na dworze Jerzego Ludwika elektora Hanoweru i wybrał się w 1711 roku do Anglii. Wystawił w tym roku w Londynie operę Rinaldo, która odniosła wielki sukces. Handel zakłada Royal Academy of Music. Po kilkunastu latach opera ta zbankrutowała.

Lata czterdzieste to "okres oratoriów" w muzyce Handla. To one głównie przyniosły mu rozgłos i zapewniły „wieczność”. Handel odznaczał się wielkim poczuciem humoru i dystansem wobec otaczającego go świata. Nigdy się nie ożenił choć interesował się płcią piękną. Był wielkim smakoszem życia, wina i jedzenia.

Pod koniec życia kompozytora dotknął paraliż a potem głuchota.

Został pochowany w Westminster Abbey w Londynie.

I. Muzyka instrumentalna

1. Kompozycje na instrumenty klawiszowe

Szczególną popularnością cieszyły się koncerty organowe. Były wykonywanie przez Handla w czasie przerw między aktami jego oratoriów i stanowiły atrakcję dla Anglików, bo organy były u nich bardzo rzadko spotykanym instrumentem. Są to utwory wirtuozowskie i zachowany zapis stanowi prawdopodobnie tylko szkielet ich rzeczywistego (częściowo improwizowanego kształtu) np.Koncert organowy g-moll op.4 nr.1. (posłuchaj klikając na link)

Wśród kompozycji klawesynowych najliczniejszą grupę stanowią suity i partity (Obejmują od 3 do 7 części. W suitach wprowadza Handel czasem fugę, chaconnę, często posługuje się techniką imitacyjną.)

2. Concerti grossi

W tych utworach również napotykamy na użycie środków polifonicznych.

W op.3 pojawiają się w partii concertina instrumenty dęte (oboje)

Najbardziej znany zbiór to koncerty z op.6 (12 koncertów) jednorodnych pod względem obsady partia concertina: 2 skrzypiec i wiolonczela

3. Koncerty na obój. Trzy częściowe. Wyraźny wpływ Vivaldiego: kontrastujące partie tutti i sola.

4. Utwory orkiestrowe:

Dla uświetnienia przejażdżek rodziny królewskiej po Tamizie skomponował Handel trzy suity (F ok.1715, D/ ok.1717,G ok.1736) pt. Water Music czyli Muzyka na wodzie. Obok podstawowego zespołu smyczkowego występuje w nich wiele instrumentów dętych (m.in. oboje, trąbki). Znajdziemy w tych suitach oczywiście tańce np. menuet czy bourree, czy angielski taniec hornpipe oraz z części nietanecznych np. francuską uwerturę a także air.

Drugim bardzo ważnym dziełem orkiestrowym Handla jest skomponowany dla uświetnienia uroczystości zawarcia pokoju w Akwizgranie (1748 r.) utwór zatytułowany Music for the Royal Fireworks (tłumaczony jako „Muzyka sztucznych ogni”). Znów pojawia się grupa instrumentów dętych (24 oboje (3gł), 12 fagotów (2gł), 9 trąbek (3gł), 9 rogów (3gł) oraz kotły (oczywiście nie zabrakło również smyczków)

5. Sonaty

Sonaty Handla mają marginesowa znaczenie. Solowe przeznaczone są na: flet lub obój lub skrzypce i b.c. Zarówno solowe jak i triowe mają budowę kilkuczęściową (od 3 do 7 części). U Handla zaciera się również różnica między sonatą da camera a sonatą da chiesa.

Kompozytor sięgnął więc po wszystkie główne formy instrumentalnej muzyki baroku.

II. Muzyka wokalno-instrumentalna (opery, oratoria, anthems)

1. Opery

Handel był jednym z najważniejszych kompozytorów operowych swoich czasów. Komponował opery włoskie typu seria, ale śmiało można powiedzieć, że dokonał w nich syntezy różnych środków :

- styl koncertujący przejawiający się głównie w zastosowaniu typowej dla szkoły neapolitańskiej arii koncertującej.

- styl bel canto (wirtuozowskie i śpiewne zarazem arie da capo)

- chóry pojawiające się dość często (wpływ tradycji angielskiej)

- francuski typ uwertury (wolna szybka wolna)

- rytmy taneczne też przejęte z opery francuskiej

Wielki sukces odniosła jego opera zatytułowana Rinaldo (1711r). Jest to dzieło oparte na Jerozolimie wyzwolonej Torquanta Tassa. Oprócz wspomnianej Almiry, warto wymieć takie opery jak: Juliusz Cezar czy Xerxes (Serse) z roku 1738.

Kiedy wystawiono w Londynie Operę Żebraczą J.C.Pepusha, odciągnęła ona publiczność od oper Handla (była swego rodzaju próbą przeciwstawienia się stylowi poważnych oper Handla)

2. Oratoria

Lata czterdzieste to "okres oratoriów" w muzyce Händla.

Tematyka oratoriów Händla jest najczęściej biblijna (gł.starotestamentowa np. Baltazar). Czasami kompozytor sięga po tematykę mitologiczną (np.Semele) lub alegoryczną (np.Triumf czasu i prawdy). Najsławniejszym z jego oratoriów jest oczywiście Mesjasz.

Część z oratoriów wykazuje silne wpływy oper (przewaga partii solowych) np. oratorium o tematyce mitologicznej pt.Hercules. Później jednak o wiele większe znaczenie zyskują partie chóralne. Tak dzieje się m.in. w takich oratoriach jak: Izrael w Egipcie, Juda Machabeusz i  zawierają potężne partie chóralne. Handel często wykorzystuje orkiestrę w celu uzyskania efektów ilustracyjnych (np. odmalowuje plagi egipskie w Izrael w Egipcie)

Mesjasz

Mesjasz oratorium skomponowane w 1741 roku. Dzieło to przyniosło kompozytorowi światową sławę. Premiera odbyła się w Dublinie 13 kwietnia 1742 roku. Tekst oratorium, zamknięty w 52 ogniwa, jest zaczerpnięty z wersetów Pisma Świętego (głównie ksiąg prorockich Starego Testamentu, ale również z Nowego Testamentu). Dzieło podzielone jest na trzy części:

  • pierwsza jest zapowiedzią przyjścia Mesjasza
  • druga opowiada o jego życiu, śmierci i zmartwychwstaniu
  • trzecia mówi o misji zbawienia ludzkości.

Najbardziej znanym fragmentem Mesjasza jest Alleluja, które kończy drugą część. Oratorium to nie posiada partii testa i ma bardziej charakter refleksyjno-kontemplacyjny.

Podczas jego wykonania obecny na koncercie król wstał z miejsca, a wraz z nim cała publiczność. Na pamiątkę tego zdarzenia tradycja ta zachowana jest w Wielkiej Brytanii również obecnie i kontynuowana w niektórych krajach europejskich (m. in. w Polsce.)

3. Händel, kiedy osiadł na stałe w Anglii skomponował na zamówienie Jamesa Brydgesa, księcia Chandos, anthems zwane: Chandos Anthems a na koronację króla Jerzego II komponuje drugi zbiór zatytułowany Coronation Anthems (anthems to tradycyjna, religijna forma wok-instr. związana z kościołem anglikańskim)

4. Oda na dzień św.Cecylii(1739)

5.Te Deum – hymn na pokój w Utrechcie

 


Twórczoś Handla jest odbiciem baroku w muzyce: przepych, monumentalizm, wirtuozeria w operach. Do cech charakterystycznych dla Handla można zaliczyć bardzo przejrzystą fakturę.

© Historia muzyki dla uczniów szkół muzycznych
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci